Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Ауыл шаруашылығы еңбеккерлерінің форумында агроөнеркәсіп кешенін кешенді жаңғыртудың жаңа кезеңін таныстырып, саланы қаржыландыру, цифрландыру, инвестиция тарту және экспортты дамыту бойынша нақты міндеттер жүктеді. Президенттің айтуынша, агросектор ел экономикасының стратегиялық тірегі болып қала береді, сондықтан оны заманауи технологияға, жоғары өнімділікке және жаһандық бәсекеге қабілеттілікке бейімдеу – басты басымдық.
Биыл ауыл шаруашылығына берілген жеңілдетілген несиелердің көлемі Қазақстан тарихында алғаш рет 1 триллион теңгеден асты. Бұл бес жыл бұрынғы көрсеткіштен он есе көп. Несиеге қолжетімділікті арттыру үшін мемлекет кепілдік беру тетіктерін енгізді. Нәтижесінде «Даму» қорының кепілдігімен 1300 фермер несие алып, мүлкі жеткіліксіз шаруалардың қаржыландыру мәселесі оң шешімін тапты. Сонымен қатар отандық техника өндірісіне ерекше көңіл бөлінуде: шаруалар сатып алып жатқан техниканың 90 пайызы Қазақстанда шығарылады. Тозығы жеткен техника паркін жаңарту мақсатында жеңілдетілген лизинг қолданыста. Төрт жылда тозу деңгейі 90 пайыздан 70 пайызға дейін төмендеді. Президенттің АҚШ-қа сапары аясында John Deere компаниясымен 2,5 миллиард доллар көлеміндегі стратегиялық келісімге қол қойылып, алдағы бес жылда елімізде 3 мыңға жуық заманауи техника өндіріледі.
Форумда Мемлекет басшысы ауыл шаруашылығын цифрландырудың маңызын ерекше атап өтті. Жасанды интеллект пен жаңа технологиялар — өнімділікті арттырып, шығынды азайтатын негізгі құрал. Елде смарт-ферма, агродрон, спутниктік бақылау және ЖИ элементтерін қолданатын шаруашылықтар көбейіп келеді, бірақ бұл өзгерістер әлі де жүйелі сипат алған жоқ. Сондықтан Үкіметке агросектордағы ақпараттық жүйелерді толық интеграциялап, бірыңғай цифрлық архитектура құру тапсырылды. Бидай қорын нақты есепке алатын цифрлық жүйе қалыптастыру, элеваторларды жаңғырту және электронды бақылау жүйесін енгізу — осы бағыттағы негізгі міндеттер. Жинақталған деректер негізінде саланы тиімді басқару үшін ұлттық ауыл шаруашылығы санағының рөлі де күшеймек.
Президент агроөнеркәсіпте шетелдік инвестиция мен терең өңделген өнім өндірісін арттырудың өзектілігін атап өтті. Қазіргі таңда 200-ден астам инвестициялық жоба дайындалған, жалпы құны 4 триллион теңгеге жуық. 2023 жылы өңделген өнімнің үлесі 35 пайыз болса, биыл 50 пайызға жетті. Келесі жылы бұл көрсеткіш 70 пайызға дейін жеткізілуі тиіс. Тоқаевтың айтуынша, агросектор әлі де шикізат экспорттаумен шектеліп отыр, ал терең өңделген өнім елдің экономикалық әлеуетін анағұрлым арттыра алады. Сондықтан озық технологиясы бар шетел инвесторлары үшін қолайлы жағдай жасалмақ.
Қазақстанның экспорттық мүмкіндігі де айтарлықтай кеңейіп келеді. Еліміз бүгінде әлемдегі жетекші 10 астық экспорттаушы мемлекеттің қатарына кіреді және ұн экспортында көш бастап тұр. Қазақ астығы дәстүрлі нарықтармен қатар Бельгия, Португалия, Норвегия, Ұлыбритания, Вьетнам, Марокко және Алжирге де экспортталып жатыр. Өсімдік майы, майлы дақылдар және қой еті экспорты артып келеді. Өткен жылы Қазақстан 18 мың тоннаға жуық қой етін сыртқа шығарып, осы өнім бойынша әлемдегі он озық ел қатарына енді. Агроэкспорт көлемі бүгінде 5 миллиард доллардан асады. Президент экологиялық таза өнімге сұраныстың өсуіне байланысты «Qazaq Organicfood» брендін халықаралық нарықта кеңінен танымал ету қажеттігін айтты. Бұл үшін елде органикалық өнім стандарттары бекітіліп, жүйелі жұмыс жүргізілуде.
Мемлекет басшысы аграрлық экспорт логистикасын дамыту мәселесіне де тоқталды. Әлемде мал етіне сұраныс алдағы он жылда 233 миллион тоннаға дейін өседі. Қазақстан бұл нарықта маңызды ойыншыға айнала алады. Бірақ экспортты әуе тасымалы арқылы жүзеге асыру жүйесі әлі толық жолға қойылған жоқ. Сондықтан Үкіметке елдің ірі әуежайларын — Астана, Алматы, Шымкент, Ақтөбе, Қарағанды және Ақтау хабтарын — ауыл шаруашылығы өнімдері үшін өңірлік логистикалық орталықтарға айналдыру тапсырылды. Бұл көлік инфрақұрылымын күшейтіп, тұрақты экспорт арналарын қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Президент Тоқаевтың айтуынша, аталған бастамалардың барлығы агроөнеркәсіп кешенін жаңа деңгейге көтеріп, Қазақстанды жоғары технологиялы, экспортқа бағытталған және жаһандық нарықта бәсекеге қабілетті аграрлық державаға айналдыруға бағытталған. Аграрлық сектордағы реформалар нәтижесінде елдің азық-түлік қауіпсіздігі нығайып, ауыл шаруашылығы экономиканың драйверіне айналмақ.