Интернет-алаяқтық қылмыстарының алдын алу жоспарының 7-тармағына сәйкес, Шардара аудандық полиция бөлімінің қызметкерлері аудандық білім бөлімімен бірлесіп, білім беру мекемелерінің қызметкерлерімен кездесу өткізді.
Кездесу барысында соңғы уақытта жиілеп кеткен интернет-алаяқтық қылмыстарының түрлері, олардың жасалу жолдары мен сақтану тәсілдері кеңінен түсіндірілді. Атап айтқанда, жалған хабарламалар, күмәнді сілтемелер, банк картасы деректерін сұрау, әлеуметтік желілер мен мессенджерлер арқылы жасалатын алаяқтық әрекеттер туралы нақты мысалдар келтірілді.
Сонымен қатар, қатысушыларға жеке мәліметтердің қауіпсіздігін сақтау, бейтаныс тұлғаларға қаржылық ақпаратты бермеу, күмәнді қоңыраулар мен интернет-дүкендерге сақтықпен қарау жөнінде маңызды кеңестер айтылды.
Іс-шараның мақсаты – тұрғындардың құқықтық сауаттылығын арттыру, internet кеңістігіндегі қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыру және алаяқтық әрекеттердің алдын алу болып табылады.
https://www.facebook.com/reel/1591141319688030
Кездесу соңында қатысушылар өздерін толғандырған сұрақтарын қойып, мамандар тарапынан тиісті жауаптар алды.
Технологияның қарыштап дамуымен бірге киберқылмыскерлердің де айла-шарғылары күн санап күрделеніп келеді. Шардара аудандық полиция бөлімінің мамандары кездесуде бүгінде қоғам арасында ең жиі кездесетін алаяқтық схемаларын жіліктеп берді. Олардың қатарында «фишинг» (арнайы жасалған жалған сайттар немесе сілтемелер арқылы жеке мәліметтерді ұрлау) және «вишинг» (телефон арқылы өзін банктің немесе құқық қорғау органының қызметкері ретінде таныстырып, психологиялық қысым жасау) әдістері алдыңғы орында тұр.
Әсіресе, мессенджерлерде танымал ұйымдардың немесе мемлекеттік органдардың атынан «ұтыс ойыны басталды», «жәрдемақы беріледі» немесе «жеңілдікпен несие рәсімдеңіз» деген мазмұндағы жарнамалар мен сілтемелер жиі тарайды. Тәртіп сақшылары тұрғындарға кез келген бейтаныс сілтемеге өтпеуді, заңсыз бағдарламаларды жүктемеуді және ең бастысы — СМС арқылы келетін біржолғы құпия кодтарды ешкімге айтпауды қатаң ескертті. Себебі бұл кодтар алаяқтарға азаматтардың жеке банк қосымшаларына тікелей қол жеткізуге мүмкіндік береді.
Бұл түсіндіру жұмыстарының білім беру мекемелерінің ұстаздары мен қызметкерлері арасында өткізілуінің өзіндік үлкен стратегиялық маңызы бар. Мұғалімдер — қоғамның ең белсенді және ықпалды бөлігі. Олар алған құнды ақпараттары мен сақтану шараларын тек өз отбасында ғана емес, мектеп қабырғасындағы мыңдаған оқушыларға және ата-аналар қауымдастығына тікелей жеткізе алатын алтын көпір іспетті.
Полиция қызметкерлері педагогтарға мектептердегі «Ата-аналар жиналысы» мен «Сынып сағаттарында» киберқауіпсіздік тақырыбын тұрақты түрде қозғап отыруды ұсынды. Өйткені соңғы уақытта жасөспірімдер де интернет-дүкендер мен онлайн-ойындар арқылы алаяқтардың арбауына жиі түсіп қалуда. Мұғалімдердің құқықтық және цифрлық сауаттылығының жоғары болуы — бүкіл аудан көлеміндегі ұжымдық иммунитетті қалыптастыруға және қылмыс деңгейін төмендетуге тікелей септігін тигізеді.
Кездесудің ең маңызды бөлігі — егер азаматтар алаяқтық әрекеттің құрбаны болып үлгерсе, қандай іс-қимылдар жасауы керектігі туралы практикалық нұсқаулық болды. Тәртіп сақшылары мұндай жағдайда ең бірінші кезекте уақыт жоғалтпау керектігін айтты. Іс-шара барысында қатысушыларға мынадай алгоритм ұсынылды:
— Банк карталарын шұғыл бұғаттау: Күмәнді операция байқалған бойда, тиісті банктің call-орталығына хабарласып немесе мобильді қосымша арқылы барлық шоттар мен карталарды толықтай бұғаттау (бұл алаяқтардың ақшаны толық шешіп алуына бөгет болады);
— Дәлелдемелерді сақтау: Алаяқтармен болған барлық телефон сөйлесулерінің жазбаларын, келген хабарламалар мен аударылған қаражаттардың түбіртектерін (чектерін) скриншот жасап, айғақ ретінде сақтап қою;
— Полицияға хабарласу: Оқиға желісі бойынша дереу «102» шұғыл арнасына қоңырау шалып немесе жақын маңдағы полиция бөліміне ресми түрде арыздану.
Шардара аудандық полиция бөлімі бұл бағыттағы алдын алу жұмыстарын алдағы уақытта да жүйелі түрде жалғастыратынын, аудандағы ірі кәсіпорындар мен емханалар, базарлар мен қоғамдық орындарда да осындай көшпелі кездесулер мен жадынамалар тарату акциялары тұрақты ұйымдастырылатынын жеткізді. Жалпыхалықтық сақтық пен заң талаптарын қатаң сақтау ғана интернет-алаяқтардың жолын кесудің жалғыз пәрменді жолы болып қалмақ.
