Шымкент қаласында білім мен ғылымды дамытуға бағытталған жұмыстардың маңызды бөлігі – ғылыми жетістіктерді тек зертхана немесе университет қабырғасында қалдырмай, оны қоғамға кеңінен таныту. Ғылымның күнделікті өмірмен байланысын көрсету, жергілікті ғалымдардың еңбегін насихаттау және жастардың зерттеушілік қабілетін қолдау қаланың зияткерлік әлеуетін арттыруға мүмкіндік береді. Бұл бағытта қаладағы жоғары оқу орындарының ғылыми орталықтары мен зерттеу ұжымдарының белсенділігі ерекше мәнге ие.
Шымкентте жоғары білім беру жүйесінде бірнеше университет жұмыс істейді. Олардың қатарында М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті, Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік педагогикалық университеті, Оңтүстік Қазақстан медицина академиясы және басқа да жоғары оқу орындары бар. Әр білім ордасының өзіндік ғылыми бағыты қалыптасқан. Бірінде инженерлік және технологиялық зерттеулер басым болса, енді бірінде медицина, педагогика, әлеуметтік ғылымдар немесе цифрлық технологиялар бойынша ізденістер жүргізіледі. Осындай ғылыми бағыттардың көптүрлілігі өңірдің зерттеу әлеуетін кеңейтеді.
Ғылымды танымал етудің бір жолы – ғалымдардың еңбегін халыққа түсінікті тілде жеткізу. Зерттеудің нәтижесі қандай мәселені шешетіні, оның қала тұрғындарына немесе өңір экономикасына қандай пайда әкелетіні туралы ақпараттың қолжетімді болуы қоғамның ғылымға деген қызығушылығын арттырады. Ғылыми кездесулер, ашық дәрістер, пікірталастар, жастарға арналған зерттеу байқаулары мен танымдық іс-шаралар осы мақсатқа қызмет етеді. Мұндай жұмыстар мектеп оқушылары мен студенттердің ғылымға ерте қызығуына да ықпал етеді.
Жас зерттеушілерді қолдау мәселесі де назардан тыс қалмайды. Мемлекеттік деңгейде 2025–2027 жылдарға арналған «Жас ғалым» жобасы бойынша ғылыми зерттеулерді гранттық қаржыландыру тетігі іске асырылуда. Бағдарлама аясында экология, жаңа материалдар, цифрлық және ғарыштық технологиялар, денсаулық сақтау, агроөнеркәсіп сияқты басым бағыттар қамтылған. Бұл мүмкіндіктер Шымкенттегі жас ғалымдарға өз ғылыми идеяларын нақты жобаға айналдырып, зерттеу нәтижесін тәжірибеге енгізуге жол ашады.
Жоғары оқу орындарының өзара кооперациясы да ғылыми дамудың маңызды шарты. Бірлескен зертханалар, ортақ жобалар, ғылыми семинарлар, профессор-оқытушылар құрамының тәжірибе алмасуы және студенттердің бірлескен зерттеу жұмыстары білім беру сапасын көтереді. Университеттер өз мүмкіндіктерін біріктірген жағдайда қымбат құрал-жабдықтарды тиімді пайдаланып, ғылыми жобалардың ауқымын кеңейте алады.
Осы үдерістердің барлығы Шымкенттің білім мен ғылымға негізделген қалалық ортасын қалыптастыруға ықпал етеді. Ғалым еңбегінің қоғамға танымал болуы, жас зерттеушінің нақты қолдауға ие болуы және университеттердің өзара тәжірибе алмасуы ғылыми ізденісті тұрақты дамудың маңызды тетігіне айналдырады. Шымкент үшін мұндай бағыт білімді ұрпақ қалыптастырумен қатар, ғылым нәтижесін қаланың әлеуметтік-экономикалық дамуына пайдаланудың тиімді жолын қалыптастырады.
